Factuurfraude is eenvoudig: een echte factuur wordt onderschept en het rekeningnummer vervangen, of een valse factuur bootst die van een vaste leverancier na. De FOD Economie kreeg in 2024 215 meldingen van dit soort, voor meer dan 3,3 miljoen euro schade. De factuur zelf bevat bijna alles om ze te controleren: de identiteit van de leverancier, zijn nummers, zijn zetel, zijn rekening. U hoeft die vermeldingen alleen naast de — gratis — publicaties te leggen, en naast wat u al over de leverancier weet.
Stap voor stap: waar u kijkt, wat u leest
De verplichte vermeldingen: wat op de factuur moet staan
Drie teksten vullen elkaar aan. Voor de btw (koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992, art. 5): de datum en een volgnummer; naam, adres en btw-nummer van de leverancier; dezelfde gegevens voor u, de klant; de omschrijving en hoeveelheid van de goederen of diensten; de datum van de handeling als die verschilt van de factuurdatum; de maatstaf van heffing, het tarief en het btw-bedrag. Het Wetboek van economisch recht (art. III.25) legt het ondernemingsnummer op en het nummer van minstens één betaalrekening van de leverancier. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (art. 2:20) voegt er voor een vennootschap aan toe: de naam, de rechtsvorm, het precieze adres van de zetel, de vermelding „RPR” gevolgd door de bevoegde rechtbank en, in voorkomend geval, dat ze in vereffening is.
Een ontbrekende vermelding bewijst geen fraude — veel facturen zijn gewoon slordig opgemaakt. Maar een factuur zonder ondernemingsnummer of rechtsvorm laat u niets om te controleren: vraag een correcte factuur voor u betaalt.
Bestaat het ondernemingsnummer, en is de onderneming actief?
Het ondernemingsnummer (tien cijfers, bijvoorbeeld 0123.456.789) raadpleegt u in de KBO. Drie vragen:
- Is de naam die van de factuur? Een handelsnaam of logo volstaat niet: de factuur moet uitgaan van de ingeschreven entiteit, met haar rechtsvorm.
- Is haar toestand „actief”? Een doorgehaalde vennootschap, of een in vereffening of faillissement, die factureert alsof er niets aan de hand is, verdient een telefoontje.
- Past haar activiteit bij wat ze u factureert? De geregistreerde activiteiten (NACE-codes) zijn niet limitatief, maar een groot verschil is een vraag waard.
Is het btw-nummer geldig?
Voor een Belgische onderneming is het btw-nummer „BE” gevolgd door het ondernemingsnummer. De dienst VIES toont of het geldig is op de dag van de raadpleging, en vaak ook de geregistreerde naam en het adres. Een btw-nummer dat niet overeenkomt met het ondernemingsnummer op dezelfde factuur, is een tegenstrijdigheid om uit te klaren.
Is het adres op de factuur dat van de zetel?
De factuur van een vennootschap moet haar zetel vermelden. Vergelijk die met de zetel in het register. Een verschil kan een eenvoudige uitleg hebben — een recente zetelverplaatsing, of het adres van een vestiging, beide zichtbaar in het register. Het kan ook wijzen op een factuur die met oude gegevens werd nagemaakt. Een zetelverplaatsing gevolgd door een wissel van zaakvoerder, alles binnen enkele weken, leest u met aandacht.
Legt de onderneming haar jaarrekening neer?
Een vennootschap die op papier bestaat maar nooit een jaarrekening neerlegde, of al jaren niet meer, kan factureren — maar dat is een reden te meer om de rest te controleren. Bij een leverancier aan wie u grote bedragen of voorschotten toevertrouwt, leest u ook de jaarrekening: liquide middelen, schulden op ten hoogste één jaar, vervallen RSZ-schulden. De gids Een leverancier controleren voor u een voorschot betaalt legt die lezing uit.
Fraude met een gewijzigd rekeningnummer: de signalen, en de enige goede reflex
Het patroon is altijd hetzelfde: een bericht meldt een nieuw rekeningnummer, of een factuur komt binnen met een andere rekening dan gewoonlijk, vaak met een aannemelijke reden (nieuwe bank, audit, geblokkeerde rekening) en tijdsdruk. Soms komen de berichten uit de echte mailbox van de leverancier, als die gehackt werd — of uit de uwe.
Sinds 9 oktober 2025 controleert uw bank bovendien bij elke overschrijving in euro binnen de eurozone of het IBAN overeenkomt met de naam van de begunstigde die u ingaf, en waarschuwt ze u bij een verschil. Een waarschuwing bij een leveranciersfactuur leest u: vaak is dat het laatste moment waarop een vergissing — of fraude — nog te vermijden is.
Peppol: wat de e-factuur verandert aan de controle
Sinds 1 januari 2026 moeten btw-plichtige ondernemingen die in België gevestigd zijn elkaar gestructureerde elektronische facturen sturen, in principe via het Peppol-netwerk. Onder meer buiten het toepassingsgebied: facturen aan particulieren, van btw vrijgestelde handelingen (art. 44 Btw-wetboek) en leveranciers die niet in België gevestigd zijn. Een tolerantieperiode voor de boetes liep tot 31 maart 2026.
- Een pdf per e-mail wordt de uitzondering tussen Belgische btw-plichtigen: komt hij van een leverancier die u tot nu toe via Peppol factureerde, dan is dat op zich een signaal.
- De afzender is geïdentificeerd op het netwerk met een identificatie die in België steunt op zijn ondernemings- of btw-nummer. Ga na of die overeenkomt met de leverancier; of een onderneming op het netwerk staat, ziet u in de openbare Peppol Directory.
- Peppol controleert het IBAN niet. De rekening in een gestructureerde factuur blijft een gegeven dat de afzender invult: is zijn systeem of mailbox gekraakt, dan blijft de reflex van het telefoontje dezelfde.
Controleren of een leverancier of klant op Peppol staat: zijn ID is meestal 0208 gevolgd door zijn ondernemingsnummer. Het Peppol ID van een vennootschap opzoeken.
Voor u een leveranciersfactuur betaalt
- Vermeldingen aanwezig: ondernemingsnummer, btw, rechtsvorm, zetel, bankrekening.
- Ondernemingsnummer actief in de KBO, onder dezelfde naam.
- Btw-nummer geldig in VIES en in lijn met het ondernemingsnummer.
- Adres op de factuur = zetel in het register (of een recente verplaatsing die het verklaart).
- Bankrekening dezelfde als op vorige facturen — zo niet, bellen op een nummer dat u al kende.
- Gewone kanaal (Peppol); waarschuwing van de bank over de naam van de begunstigde gelezen, niet weggeklikt.
Bronnen
- Koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992, art. 5 (vermeldingen op de btw-factuur) — Justel.
- Wetboek van economisch recht, art. III.25; Wetboek van vennootschappen en verenigingen, art. 2:20 — Justel.
- FOD Financiën, e-factuur: voor wie wordt e-facturatie verplicht? en einde van de algemene tolerantieperiode.
- FOD Economie, de IBAN-naamcontrole helpt in de strijd tegen factuurfraude (9 oktober 2025); melden: ConsumerConnect.
- Febelfin, factuurfraude; Safeonweb (Centrum voor Cybersecurity België), advies aan ondernemingen.